Vắc xin Quinvaxem có an toàn không?

0

Chỉ trong vòng 7 ngày hạ tuần tháng 10 đã có 2 ca tử vong sau khi tiêm vắc-xin Quinvaxem. Như vậy thống kê, từ đầu năm đến nay, đã có 16 ca phản ứng nặng sau tiêm loại vắc-xin phòng 5 bệnh truyền nhiễm ho gà, bạch hầu, uốn ván…

Trong đó có 8 ca tử vong nhưng 7 trường hợp tử vong được kết luận là do trùng hợp ngẫu nhiên, một trường hợp tử vong do sốc phản vệ. 

PV: Thưa ông, thực tế hiệu quả của vắc-xin Quinvaxem được sử dụng tại Việt Nam như thế nào?

PGS.TS Trần Đắc Phu: Vắc-xin Quinvaxem là vắc-xin phối hợp phòng 5 bệnh truyền nhiễm nguy hiểm là bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và bệnh viêm màng não/viêm phổi nặng do vi khuẩn Hib gây ra, như vậy chỉ cần một nâng mũi s linetiêm đã có thể phòng được 5 bệnh cho trẻ em.

Nghiên cứu lâm sàng đáp ứng kháng thể đối với vắc-xin Quinvaxem cho thấy tỷ lệ sinh kháng thể bảo vệ phòng bệnh sau khi tiêm 3 liều vắc-xin là 100% đối với bệnh bạch hầu, uốn ván; 98% đối với bệnh do Hib gây ra; 97% đối với bệnh ho gà và 94% đối với bệnh viêm gan B.

Đây là loại vắc-xin đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tiền thẩm định về chất lượng.





va c xin quinvaxem co an toan khong
PGS.TS Trần Đắc Phu

Với mong muốn giảm thiểu số nâng mũi s linetiêm cho trẻ em, năm 2009 Bộ Y tế đã đề xuất Liên minh toàn cầu về vắc-xin và tiêm chủng (GAVI) tài trợ cho Việt Nam loại vắc-xin mới có độ an toàn cao, tiêm ít nâng mũi s linemà có thể phòng được nhiều bệnh.

Trên cơ sở đó, GAVI đã hỗ trợ cho Việt Nam loại vắc-xin 5 trong 1 (Quinvaxem) qua Quỹ Nhi đồng Liên Hiệp Quốc (UNICEF) từ tháng 6-2010 để sử dụng trong tiêm chủng mở rộng (TCMR), có nghĩa là một lần tiêm có thể phòng được 5 loại bệnh khác nhau, đây cũng là điều mong ước của các bậc làm cha, mẹ.

Sau hơn 6 năm triển khai, đã có khoảng 24,9 triệu liều vắc-xin Quinvaxem được tiêm cho trẻ vào lúc trẻ được 2, 3, 4 tháng tuổi và tỷ lệ tiêm chủng vắc-xin này hằng năm đạt trên 90% đã góp phần làm giảm đáng kể tỷ lệ mắc các bệnh, bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và bệnh viêm màng não/viêm phổi nặng do vi khuẩn Hib gây ra trong khi tại một số nước có tỷ lệ tiêm chủng thấp đang bùng phát một số bệnh dịch bạch hầu, ho gà…

Trên thế giới, vắc-xin Quinvaxem cũng đã được sử dụng tại hơn 90 quốc gia với hơn 400 triệu liều. Tại Việt Nam vắc-xin Quinvaxem đã sử dụng từ năm 2010 thay thế vắc-xin DPT (bạch hầu, ho gà, uốn ván) đã sử dụng trong TCMR từ năm 1984.

Số lượng vắc-xin mỗi năm sử dụng là 4,5 triệu liều để tiêm cho khoảng 1,5 triệu trẻ em và đến nay đã có khoảng 24,9 triệu liều vắc-xin Quinvaxem được sử dụng.

PV: Thế nhưng với những ca phản ứng với vắc-xin Quivaxem trong thời gian qua, theo ông có thể hiểu như thế nào?

PGS.TS Trần Đắc Phu: Về nguyên tắc các vắc-xin đều phải đảm bảo được tính an toàn, hiệu lực và kiểm định nghiêm ngặt mới được đưa vào sử dụng. Tuy nhiên, giống như thuốc không có một loại vắc-xin nào dù tốt đến đâu có thể đảm bảo an toàn tuyệt đối 100% như mong muốn.

Mỗi cá thể phản ứng với vắc-xin ở các mức độ khác nhau và hầu hết chỉ có các phản ứng nhẹ như sốt, sưng đau tại chỗ tiêm và tự khỏi trong 24 giờ, tuy nhiên một số rất ít lại có phản ứng mạnh với vắc-xin như sốt cao, co giật, quấy khóc kéo dài, tím tái, thậm chí là sốc phản vệ và tử vong.

Việc tử vong sau tiêm chủng có thể xảy ra ở tất cả các loại vắc-xin kể cả các loại vắc-xin như vắc-xin phòng bệnh lao, viêm gan B chứ không phải chỉ có Quinvaxem và không phải tất cả các trường hợp tử vong sau tiêm chủng là do nguyên nhân phản ứng quá mẫn cá thể đối với vắc-xin mà còn có nguyên nhân trùng hợp ngẫu nhiên với các bệnh lý khác sẵn có của trẻ tại thời điểm sau tiêm chủng.

Mặc dù sử dụng vắc-xin có thể gặp rủi ro song vì mục đích của tiêm chủng là bảo vệ toàn thể cộng đồng, nên nếu tỷ lệ phản ứng sau tiêm chủng nằm trong thống kê của WHO thì nhất thiết vẫn phải duy trì tiêm chủng để tránh dịch bệnh bùng phát.

Nếu trẻ em không được tiêm chủng hoặc tiêm chủng không đầy đủ, tiêm chủng muộn thì nguy cơ dịch bệnh quay trở lại là rất lớn.

Ví dụ trong thời gian qua dịch sởi bùng phát tại Việt Nam, Mỹ, Australia và một số quốc gia châu Âu mà phần lớn những người mắc bệnh do không tiêm chủng. Hiện nay dịch Bạch hầu đang bùng phát tại Lào do tỷ lệ tiêm phòng bệnh bạch hầu thấp tại quốc gia này.

Đối với vắc-xin Quinvaxem, do có thành phần ho gà toàn tế bào (giống như vắc-xin DPT) nên các phản ứng nhẹ sau tiêm chủ yếu là đau tại chỗ tiêm, sốt cao, khóc dai dẳng… có thể lên tới trên 50% các trường hợp sau tiêm song phần lớn các phản ứng này sẽ tự khỏi sau 1-2 ngày.

Một trong những yếu tố hay gây phản ứng sau tiêm là thành phần vắc-xin phòng bệnh ho gà toàn tế bào trong thành phần vắc-xin Quinvaxem.

Theo tổng kết của WHO các phản ứng thông thường ở vắc-xin có chứa thành phần ho gà toàn tế bào là cao hơn vắc-xin vô bào nhưng các phản ứng nặng là tương đương.

Song cũng có ý kiến cho rằng vắc-xin toàn tế bào có tính sinh miễn dịch tốt hơn. Tỷ lệ phản ứng nặng sau tiêm vắc-xin Quinvaxem của Việt Nam là 4,5/1.000.000 liều thấp hơn tỷ lệ cho phép của WHO với tỷ lệ là là 20/1.000.000 liều.





va c xin quinvaxem co an toan khong
Tiêm phòng cho trẻ trong Chương trình Tiêm chủng mở rộng

PV: Với những vụ tai biến xảy ra vừa qua, có ý kiến cho rằng, để an toàn Bộ Y tế nên thay thế vắc-xin Quinvaxem trong chương trình TCMR bằng một loại vắc-xin khác, nhất là những vắc-xin đang được sử dụng dưới hình thức tiêm dịch vụ. Ông có ý kiến như thế nào về vấn đề này?

PGS.TS Trần Đắc Phu: Vắc-xin Quinvaxem tiêm trong Chương trình TCMR sử dụng dưới hình thức tiêm dịch vụ là tuyệt đối an toàn. Tuy nhiên không có loại vắc-xin nào là an toàn 100% cả.

Quan điểm Bộ Y tế là luôn mong muốn trẻ em Việt Nam ngày càng được tiêm nhiều loại vắc-xin thế hệ mới, an toàn và hiệu quả.

Tuy vậy việc thay thế vắc-xin cần phải dựa trên các bằng chứng khoa học không thể cứ xảy ra trường hợp tai biến nặng sau tiêm chủng là thay thế ngay loại vắc-xin đang sử dụng mà phải tìm hiểu rõ vấn đề an toàn tiêm chủng, tính sinh miễn dịch của loại vắc-xin dự kiến thay thế.

Tiếp đó là nguồn cung ứng vắc-xin, nguồn tài chính bảo đảm. Tuy nhiên, bất kỳ loại vắc-xin nào cũng có tỷ lệ phản ứng nhất định và không ai dám khẳng định là loại vắc-xin mới thay thế khi được triển khai sẽ không xảy ra tử vong.

Việc thay thế vắc-xin Quinvaxem bằng vắc-xin phối hợp chứa thành phần ho gà vô bào cũng đã được đặt ra, tuy nhiên còn nhiều ý kiến trái chiều.

Hiện nay nguồn cung ứng các vắc-xin này (Infanrix Hexa, Pentaxim) trên thế giới và tại Việt Nam rất khó khăn, không có để sử dụng ngay cả trong tiêm dịch vụ.

Nguyên nhân chủ yếu là do các nhà sản xuất không có khả năng cung ứng đầy đủ vì thay đổi quy trình công nghệ, địa điểm và kế hoạch sản xuất.

PV: Nói vậy nghĩa là nếu thay thế Quinvaxem bằng những vắc-xin khác thì nguồn cung ứng sẽ không đủ để tiêm cho trẻ?

PGS.TS Trần Đắc Phu: Từ nay đến cuối năm, thậm chí hết năm 2016, sẽ vẫn khan hiếm 2 loại vắc-xin trên. Nếu tiếp tục chờ đợi, trẻ có thể sẽ bị mắc bệnh ho gà, bạch hầu, uốn ván, viêm gan B…

Bộ Y tế cũng nghiêm cấm tất cả việc lợi dụng việc khan hiếm vắc-xin để trục lợi, đồng thời khuyến cáo người dân không nên sử dụng nguồn vắc-xin trôi nổi (nếu có) sẽ không bảo đảm chất lượng, giá thành cao.

Để trẻ em Việt Nam ngày càng được tiêm chủng nhiều loại vắc-xin an toàn và hiệu quả, Bộ Y tế đang tiếp tục chỉ đạo triển khai quyết liệt các biện pháp.

Đồng thời xem xét các giải pháp thay thế khi có đủ các bằng chứng khoa học và có nguồn cung ứng đủ vắc-xin thế hệ mới, đảm bảo nguồn tài chính trong đó sử dụng vắc-xin an toàn, hiệu quả đặt lên hàng đầu.

PV: Cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Leave A Reply

Your email address will not be published.