“Thủ phạm” gây dịch bệnh

0

Tại cuộc họp báo mới đây, TS Trương Đình Bắc, Phó cục trưởng Cục Y tế Dự phòng, Bộ Y tế khẳng định, biến đổi khí hậu là nguyên nhân của nhiều dịch bệnh bất thường, bệnh mới mà trước đó chưa từng có hoặc xảy ra ở khu vực vốn không bao giờ là “đất” của những dịch bệnh như vậy.

Theo TS Trương Đình Bắc, năm 2015 có thể nói là năm điển hình của những dịch bệnh do biến đổi khí hậu gây ra. Dịch Ebola ở châu Phi, dịch tả bùng phát ở Iraq và một số nước thuộc khu vực Trung Đông, bệnh cúm gia cầm ở người với chủng virus biến đổi phức tạp hơn – cúm A H7N9 (trước là cúm AH5N1). Dịch sốt xuất huyết xảy ra ở những quốc gia mà trong lịch sử chưa bao giờ có do không nằm trong vùng đất khí hậu nhiệt đới như Ai Cập, châu Âu. Hay ở Việt Nam, đến thời điểm này, khi gió mùa đông bắc đã tràn về, nếu so với mọi năm, dịch sốt xuất huyết không còn nguy cơ gia tăng thì năm nay, vẫn đang diễn biến phức tạp.

Thậm chí, tháng 11 vừa qua, TP Hồ Chí Minh đã có thêm 2 ca tử vong do sốt xuất huyết, nâng tổng số ca tử vong trên địa bàn thành phố lên 7 trường hợp. Ở Hà Nội, đến nay đã có hơn 5.000 ca mắc sốt xuất huyết, trong đó 3 tuần đầu của tháng 11 đã có tới 30 bệnh nhân là “bà bầu” hoặc liên quan đến thai sản phải nhập viện do sốt xuất huyết. Còn trên cả nước sốt xuất huyết đã lan tới 53 tỉnh thành với gần 70.000 ca mắc, 34 ca tử vong, gấp nhiều lần so với mùa dịch năm ngoái.





thu pham gay dich benh
Bệnh nhân sốt xuất huyết nhập viện nhiều đến nỗi phải nằm ghép ở Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương

Giữa “đỉnh điểm” của mùa dịch, PGS.TS Trần Đắc Phu, Cục trưởng Cục Y tế Dự phòng chia sẻ: “Mỗi khi nghe tin gió mùa đông bắc về là tôi mừng lắm. Bởi trong thời tiết như vậy, muỗi dengue, loại muỗi vằn trắng đen truyền bệnh sốt xuất huyết khó có thể sinh sản nổi, làm cho dịch sẽ giảm xuống và chấm dứt”. Thế nhưng dường như đã không phải vậy, thời tiết đã trở lạnh mà dịch vẫn chưa kết thúc như quy luật vẫn thường xảy ra.

Nguyên nhân được các nhà y khoa giải thích, năm 2015, hiện tượng El Nino mạnh nhất trong lịch sử và có sức tàn phá lớn nhất từ trước tới nay làm cho bầu khí quyển nóng lên, tác động tới nhiệt độ của Việt Nam khiến nóng ấm làm dịch sốt xuất huyết bùng phát và kéo dài hơn so với mọi năm.

TS Trương Đình Bắc giải thích: “Đỉnh” dịch sốt xuất huyết là vào mùa mưa, thời điểm độ ẩm tăng cao. Thông thường có 2 “đỉnh” dịch đáng lưu ý là tháng 4-5 và tháng 9-10 ở 3 miền Bắc, Trung, Nam. Hiện tượng El Nino mạnh nhất trong lịch sử vào lúc này là điều kiện cho muỗi gây bệnh phát triển mạnh, đời sống và tuổi thọ của muỗi có xu hướng kéo dài hơn, nghĩa là có điều kiện hoàn thành chu kỳ để gây bệnh của chúng hơn. Vì vậy, tình hình sốt xuất huyết ở nước ta vẫn diễn biến phức tạp”.

Sốt xuất huyết dễ gây hội chứng sốc là nhiều triệu chứng hội tụ lại như suy giảm cơ thể, giảm tri giác, giảm nhiệt độ, nhất là ở đầu chi và giảm huyết áp. Khi đã bị sốc thì bệnh nhân sốt xuất huyết nguy cơ tử vong rất cao do không thể phục hồi cơ thể.

Cùng với sốt xuất huyết còn nhiều dịch bệnh khác diễn biến phức tạp do biến đổi khí hậu, điển hình như chân – tay – miệng. Thống kê của Cục Y tế Dự phòng cho biết, có 53.000 ca mắc ở trên 62 tỉnh thành, 6 người tử vong. Điều đáng nói là bệnh này bước đầu  diễn biến nhẹ nhưng về sau nếu biến chứng thì nguy cơ tử vong rất cao bởi virus biến chủng (EV71) từ virus đường ruột thành chủng gây viêm não, màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp… Chân tay miệng có thể xảy ra ở mọi đối tượng nhưng phần lớn là ở trẻ em 3-5 tuổi. Bệnh có thể lây qua đường tiêu hóa, tiếp xúc trực tiếp qua dịch từ nốt phỏng, vệ sinh cá nhân kém, thiếu nhà vệ sinh… 

Tương tự, bệnh cúm gia cầm, cúm mùa cũng được nhận định chịu tác động rất lớn từ El Nino. Từ năm 2003 đến nay, tính riêng cúm gia cầm, cả nước ghi nhận gần 130 trường hợp mắc, 64 ca tử vong. Đây là bệnh có tính truyền nhiễm cấp tính nguy hiểm do virus cúm tuýp A, một loại virus có đặc tính sinh bệnh cao, nặng, biến dị nhanh. Nhiều người đặt câu hỏi vì sao là cúm “trú” ở gia cầm, chim mà virus cúm tuýp A có thể truyền sang người. Theo các chuyên gia y tế dự phòng, virus có thể truyền trực tiếp từ gia cầm, chim sang người. Nếu có nhiều người mắc thì làm tăng khả năng người bệnh trở thành nơi trộn lẫn các virus cúm người và động vật tạo điều kiện thuận lợi cho việc tái tổ hợp hình thành virus mới với gen virus cúm người.

PGS.TS Nguyễn Huy Nga, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý Môi trường, Bộ Y tế phân tích: Trước tình hình các dịch bệnh trên cho thấy, có sự liên hệ mật thiết giữa các dịch bệnh với biến đổi khí hậu, đặc biệt là các bệnh truyền nhiễm, thiếu chất dinh dưỡng, căng thẳng… Ngoài các bệnh chân tay miệng chịu tác động của ô nhiễm vệ sinh môi trường, thì nhiệt độ tăng, nước biển dâng cao, lượng mưa thay đổi… cũng tạo điều kiện cho vi trùng, vi khuẩn phát triển khiến bệnh sốt rét gia tăng, dịch bệnh đường tiêu hóa bùng phát bên cạnh các bệnh lao phổi, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính, hen suyễn…

Đại diện Cục Y tế Dự phòng cho biết, đã có một nghiên cứu về gánh nặng tăng nhiệt độ đối với con người được thực hiện tại Đà Nẵng trong  vòng 10 năm cho thấy, hiện tượng sóng nhiệt gia tăng với số ngày nắng nóng trên 35oC đã tác động tiêu cực đến sức khỏe con người, đặc biệt là cư dân đô thị. Các loại bệnh như: mất ngủ, ăn uống kém, da khô, nóng, khó thở, chóng mặt, nhức đầu ở người dân ghi nhận ngày một nhiều hơn. Nhiệt độ tăng tác động trực tiếp đến những người lao động ngoài trời, làm giảm năng suất công việc, khiến người lao động mất tập trung, tai nạn nghề nghiệp tăng.

Trước thực trạng trên, Việt Nam đang nỗ lực triển khai các hành động ứng phó với biến đổi khí hậu, cảnh báo các nguy cơ, tăng khả năng ứng phó với thiên tai thảm họa, để giảm thiểu tối đa ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sức khỏe cộng đồng. Cụ thể, Việt Nam cam kết giảm 8% lượng phát thải khí nhà kính vào năm 2030 và có thể giảm đến 25% nếu nhận được hỗ trợ hiệu quả từ cộng đồng quốc tế. Việt Nam cũng sẽ cam kết đóng góp một triệu USD vào Quỹ Khí hậu xanh giai đoạn 2016 – 2020.

Song song với cam kết trên, các chuyên gia y tế Dự phòng cũng thực hiện các biện pháp nhằm phòng chống dịch: Theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên thế giới để từ đó xác định đường hướng phòng chống dịch trong nước; Chỉ đạo tích cực các hoạt động phòng chống trong toàn hệ thống y tế; Tổ chức các hoạt động giám sát chặt chẽ tình hình dịch bệnh, điều tra, tập trung nguồn lực xử lý triệt để các ổ dịch mới phát sinh, khống chế không cho dịch lan rộng, kéo dài; Phố hợp với các ngành liên quan để tuyên truyền về nguy cơ mắc bệnh, các biện pháp phòng chống để người dân tự giác và chủ động phòng tránh; Tiêm vắc xin và chuẩn bị, thực hiện tốt công tác thu dung điều trị, cách ly bệnh nhân, phòng tránh lây nhiễm chéo trong cơ sở điều trị.

Cục Y tế Dự phòng khuyến cáo người dân thực hiện vệ sinh cá nhân, bảo đảm môi trường sống sạch sẽ, chủ động tiêm vắc xin phòng bệnh đúng lịch, đủ các mũi, hạn chế tiếp xúc với bệnh nhân mắc dịch trong trường hợp không cần thiết, khi mắc triệu chứng của các bệnh như sốt xuất huyết, cúm gia cầm, tay chân miệng (sốt, ho, tức ngực, nổi mụn phồng…) phải đến bệnh viện khám chữa bệnh ngay để phòng chống dịch bệnh.

Leave A Reply

Your email address will not be published.